Pier Mosterman: verschil tussen versies

Uit Voorouders
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
← Oudere bewerkingNieuwere bewerking →
kGeen bewerkingssamenvatting
Regel 1: Regel 1:
=Feiten=
Jan Pieters (1723-± 1785) heeft patroniem Pieters of Piers, dus Pieterszoon, zoon van Pieter: hij had een vader die Pieter of Pier heette. Meer weten we niet. Van zoon Jan vinden we vermeldingen, maar geen geboorte-, huwelijks-, of overlijdensakten (op Ameland, wel een huwelijk in Sloterdijk), hij is afkomstig van Ameland, maar van vader Pieter is er niks.
In 1721 worden een Cornelis Jansen en een Claes Jansen Mosterman [http://dietrich.soundtoll.nl/public/names.php?lname=Mosterman geregistreerd] in het [https://nl.wikipedia.org/wiki/Sonttol Sonttolregister]. Zij zullen, schippers, verantwoordelijk voor schip, bemanning en lading, minstens 21 jaar oud zijn en dus voor 1700 geboren zijn. Waarschijnlijk op Ameland.
Het zou kunnen dat het de om de heen- en terugtocht van dezelfde Mosterman ging, al ligt een verwisseling van Cornelis (Kees) met Nicolaas (Claes) niet voor de hand. Mogelijk is Kees als Claes verstaan.
Dan waren er al voor 1700 Mostermannen op Ameland. Of en hoe ze familie waren...
==Aannames==
Misschien kwam Pier van Ameland, zijn zoon wel, als is niet zeker dat die er ook geboren werd.
Misschien vernoemde hij zijn zoon naar zijn vader, en heette hij Pier Jansz.
Vermoedelijk werd hij ca. 1693<ref>Die 1693 komt waarschijnlijk van "30 jaar voor 1723" en dat jaartal circuleert op [https://www.myheritage.nl/names/pier_mosterman MyHeritage] als geboortejaar van Jan Pietersz.</ref> geboren.
Als we aannemen dat Mosterman verwijst naar het beroep mosterdman, op zijn Amelands zonder d, zijn er geen aanwijzingen dat zoon Jan mosterdman was. Misschien Pier, misschien zijn vader, misschien verder terug.
==De vroege familie==
Zeker weten we
<nowiki>
                                [Pier (c1693-?)]
                                      |
                            [Jan Pieters (c1723-c1785)]
            /            /            |            \            \
[Pieter Jans]  [Leendert Jans]  [Foppe Jansen]  [Pier Jansen]  [Aukje Jans]
(1753-< 1834)    (1758-1844)      (±1759-1818)                  (1765-1845)
                      |
              [Amelander Mostermannen]
</nowiki>
Waarvan de eerste drie met Anke Leenderts, de laatste twee met Dieuwke Symons.
Alle levende Mostermannen op Ameland stammen af van Leendert.
Behalve Leendert Jans had hij uit het eerste huwelijk:
* Pieter Jans, van wie twee kinderen bekend zijn, hen zien we, volwassen, gedoopt worden in Ballum, maar daarna ontbreekt elk spoor.
* Foppe Jans, van wie een zoon Jan Foppes bekend is, die volwassen, gedoopt wordt in Nes, maar daarna ontbreekt elk spoor.
Uit zijn tweede huwelijk
* Pier, die een dochter Dieuwke Piers kreeg die ongehuwd overleed.
* Aukje Jans, wier kinderen ernstig gehandicapt zijn, zij overlijden jong en zonder nakomlingen.
==De vroegste Mostermannen==
Mogelijk waren Claes en Cornelis Jansen dezelfde persoon, mogelijk waren het broers.
Er moet dus ook een vader Jan geweest zijn. Twee als ze geen broers waren en niet dezelfde persoon.
Mogelijk was Pieter een broer, dat klopt qua leeftijd en dat zou kloppen met dat hij een zoon naar zijn vader vernoemde.
Als hij geen broer was, is het wel zeer waarschijnlijk dat zij familie waren, als geen broers dan neven.
Dan waren er misschien wel 3 Jannen, of 2 Jannen en de vader van Pieter als die geen Jan heette. Dan hebben we het al snel over een grote familie:
<nowiki>                    [opa van Pier]
            /            |            \
[vader van Pier]  [vader van Claes]  [vader van Cornelis]
/        \            /      \          /      \
Pier      broer?    Claes    broer?    Cornelis  broer?</nowiki>
Als Claes en Cornelis geen broers waren, is het onwaarschijnlijk dat hun vaders, beiden Jan, broers waren, want het is ongebruikelijk om twee kinderen dezelfde naam te geven. Dan zouden de twee Jans neven moeten zijn.
Dat zou de familie nog groter maken dan hier boven. Het meest voor de hand ligt de meest eenvoudige theorie, die het minste personen veronderstelt: dat het broers waren.
Alle hedendaagse Mostermannen stammen af van Leendert Jans, zoon van Jan Pieters. Ook dat er geen andere afstammelingen bekend zijn (van Pieter, Claes en Cornelis) lijkt erop te wijzen dat de familie niet groot was.
Aan de andere kant, van zoon Jan's vijf bekende kinderen, zijn er maar van één nakomelingen bekend.
Het zou natuurlijk ook kunnen dat de familie weldegelijk zo groot was, maar dat maar 1 familielid de naam Mosterman kreeg/droeg/overleverde.
Dat er geen andere Mostermannen zijn kan komen omdat Pieter's vader, al dan niet met Pieter's opa en oma, degene was die de naam naar het eiland bracht.
Ook kan het zijn dat hij ''de mosterdman'' was, en het nageslacht van zijn broers die achternaam dus niet droeg.
=Theoriën=
Jan Pieters wordt vaak in Amsterdam genoemd, van de 14 vermeldingen in Sont staat er bij 6 dat hij van Amsterdam was (niet vertrek of bestemming, maar waar de schipper vandaan kwam), en bij 8 staat er Ameland. Dat schippers van de eilanden een andere herkomst, m.n. Amsterdam, opgaven blijkt vaak voor te komen. Cor Trompetter bekeek<ref>[https://books.google.nl/books?id=rOkGpr5F_vkC&pg=PA242&sa=X&ved=2ahUKEwiJkYHFja7qAhVC-aQKHfFWD0MQ6AEwAHoECAIQAg#v=onepage&q=Ameland&f=false Eén grote familie: doopsgezinde elites in de Friese Zuidwesthoek 1600-1850], 2007, Uitgeverij Verloren, p 71 e.v.
</ref> het aandeel van schippers van de Waddeneilanden die de Sont passeerden en corrigeerde daarbij de afkomst als die bij verschillende doorvaarten verschillende plaatsen werd opgegeven.
<blockquote>
Grote 'winnaars' zijn de latere Friese waddeneilanden: Terschelling, Ameland en Vlieland. Hoewel de schippers van de eilanden afkomstig waren, gaven ze gewoonlijk Amsterdam, Friesland of een nader aangeduide plaats op het Friese vasteland op als plaats van herkomst. Het werkelijk aandeel van schippers van de eilanden lag maar liefst twee tot drie maal zo hoog als uit de registratie blijkt. Ze nemen tezamen ongeveer 40 procent van de totatle Nederlandse Sontvaart voor hun rekening. De relatieve onderwaardering van de schippers van de Waddeneilanden bleef onveranderd bestaan tot het einde van de onderzochte periode. Het aandeel van de eilanden in de totale Sontvaart daalde echter dramatisch: van bijna 40 procent in de periode 1721-1723 tot ongeveer 10 procent in de jaren 1741-1743. Daarna deed zich nog even een opleving voor, maar aan het begin van de jaren 1760 was deze weer geheel ten einde.
De sterke daling had te maken met de toenemende betrokkenheid van de Waddenschippers, eerst die van Terschelling en daarna die van Ameland, bij de walvisvaart [20]. Het ging hierbij in het bijzonder om de jacht in de Straat Davis, tussen het Amerikaanse continent en Groenland. Wanneer deze verschuiving precies plaats vond, blijkt niet ondubbelzinnig uit de bronnen betreffende de walvisvaart, maar als we activiteiten van de Waddenschippers in de Sontvaart als indicator nemen, dan zal ze in de jaren 1720-1730 haar beslag hebben gekregen.
p 73/74
</blockquote>
Jan trouwde met Anke in Sloterdijk. Kwam Jan naar Ameland, of Anke? Of kwamen ze beiden van Ameland? Destijds woonden er veel Amelanders in Amsterdam, vanwege de handel en hun beroep (bron? voorbeeld? Visser?).
De huwelijksakte vermeldt enkel ''Ameland'', wat erop lijkt te wijzen dat hij er geboren was, woonde, geregistreerd stond, of wellicht ''attestatie van''.
==Peter de Grote==
Het verhaal gaat in de familie dat de Mostermannen met tsaar [https://nl.wikipedia.org/wiki/Peter_I_van_Rusland#Grote_gezantschap Peter de Grote] naar de Nederlands kwamen.
Die bezocht met zijn gevolg in 1697-1698 Nederland, en later nog eens van 1716-1717.
Dat kan kloppen met een kind verwerkt in 1697 (Pier, vernoemd naar de tsaar?), dat op Ameland 26 jaar later zelf weer kinderen krijgt (Jan). Of een Pier die in 1716 blijft plakken, zich vestigt op Ameland en daar kinderen krijgt ([https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I75.php Jan] in 1723).
Er waren echter voor de komst van de tsaar al Mostermannen op Ameland. De Sonttolregisters noemen in 1721 een Claes Jans en een Cornelis Jans Mosterman, van Ameland. Dat doet vermoeden dat ze ook op Ameland zijn geboren en hun vader er toen ook al woonde. Dan moet Jan in 1697 met de tsaar zijn meegekomen, en in korte tijd, voor 1700, Pieter, Claes en Cornelis op Ameland hebben moeten krijgen. Of misschien alleen Pieter en Claes/Cornelis.
Er zijn ook eerder al [[Pier_Mosterman#Generaties_en_.22stambomen.22_per_stad|Mostermannen in Amsterdam, Rotterdam, Hilversum, Alkmaar en Enkhuizen]], al zijn die waarschijnlijk niet verwant.
Het zou kunnen, begin 1697 in het land, liefde op het eerste gezicht, meteen zwanger, naar Ameland, eind 1697 vader, begin 1698 weer zwanger, eind 1698 weer vader, en eventueel 1700 weer, en dan in 1721 kun je 3 volwassen zoons hebben, waarvan 2 schipper. Of 2 zoons, 1 schipper. Maar het klinkt niet waarschijnlijk, al was het maar omdat de schippers dan erg jong waren, en destijds was men pas [https://nl.wikipedia.org/wiki/Volwassene#Nederlandse_wet met 23 volwassen].
==Van Amsterdam naar Ameland==
Zoon van Pier, Jan Pietersz is schipper op "[[de Jonge Pieter van Nes]]". Het schip is gebouwd in opdracht van Amsterdamse koopmannen, en (deels) eigendom van welgestelde Amsterdammers. Ook zijn kleinzoon Pieter Jans is schipper op een Amsterdams schip. Beiden komen we tegen in de notariële archieven van Amsterdam.
Kwam Jan uit Amsterdam of werkte hij er alleen maar?
Stel dat hij uit Amsterdam kwam, en zich vestigde op Ameland... dan zitten we nog met Claes en Cornelis.
...dat hij geboren werd in Amsterdam, maar dat zijn vader... nog steeds Claes en Cornelis,
...dat zijn opa uit Amsterdam kwam, maar kinderen kreeg op Ameland, die ook in Amsterdam werk vonden.
'''Als alle Mostermannen in Amsterdam nou eens familie waren?'''
Er was op 23-12-1715 een Pieter Janse Mosterman [https://www.openarch.nl/saa:92fa5d97-43bb-b9bb-5db5-fe0ba1333a29 getuige] bij de doop van Hillitie Bijl in Amsterdam. Het kan dus dat dat de vader was van Jan, dat die in Amsterdam woonde (of er alleen maar vaak kwam voor zijn werk), en zijn zoon Jan ging varen, en op Ameland belandde.
Die Pieter zou, als in 1693 geboren, dan bij de doop 22 jaar oud geweest zijn, en 8 jaar later (1723) een zoon naar zijn vader, Jan, vernoemd kunnen hebben. Die doop in 1715 was echter RK, en zoon Jan Piersoon was leraar en later oudste bij de Doopsgezinden. Natuurlijk kan het dat hij getuige was bij zijn scheepsmaat die tot een andere kerk behoorde. Oudste werd hij pas veel later.
Die Amsterdamse vader Jan, dan ergens geboren rond 1670, kan dan een vader gehad hebben, zeg Pieter, die rond 1640 geboren zou zijn. Misschien was dat dan een broer van Mariecken ([https://www.openarch.nl/saa:7ecf659a-f63b-59b2-0b9a-e08fa3dbf133 doop 1635]), dochter van Jan.
Die Jan is mogelijk dezelfde als de [[Ian Pieters Mosterman]] van wie als vlotschuitvoerder/nachtwerker een penning bekend is (1646).
''Familie?''
Jan, vader van Mariecken, zou dan een zoon of neef geweest kunnen zijn van [https://www.openarch.nl/saa:3510325b-9f9b-6c8d-b04b-8c3743ceac69 Roeloff Barentsz].
Diens ouders laten een erfenis na in 1627, Roeloff heeft een meerderjarige ongehuwde dochter Sijtgen. Zij is dan geboren voor 1606, Roeloff dan voor 1585, en zijn vader Barent dan voor 1564.
Aangenomen dat Barent ook in Amsterdam woonde, en alle Amsterdamse Mostermannen familie waren, zou Pier dan de 6e generatie Mosterman zijn. Zie ook [[Pier_Mosterman#Amsterdamse_.22generaties.22|een fictieve Amsterdamse Mosterman familie]].
Mogelijk zijn in twee akten Mostermannen onterecht als Mostertman vermeld, en behoren ook [https://www.openarch.nl/saa:4d0a5597-4587-7040-e053-b784100a6264 Jan Hansz] en [https://www.openarch.nl/saa:4d0a5597-46c3-7040-e053-b784100a6264 Dirck Gijsbertse] tot de familie.
Dan kan het zijn dat Pier zich op Ameland vestigt en de Amelander tak van de Mostermannen begint, of dat zijn zoon Jan Pieters dat doet. Gezien het bestaan van Claes Jans en Cornelis Jans, is het echter waarschijnlijker dat er zeker al een generatie eerder Mostermannen op Ameland waren.
==Van Ameland naar Amsterdam==
Het kan natuurlijk ook goed andersom zijn: de Mostermannen komen van Ameland, en varen ook in 1740 [[Pier_Mosterman#Vikingen|al eeuwen op handelsschepen langs de kust]]. Zodoende zijn er al vele generaties eerder ook een paar in Amsterdam neergestreken, de Amsterdamse Mostermannen stammen dan af van de Amelandse, alleen de Amsterdamse archieven zijn beter bewaard gebleven.
Hetzelfde geldt dan mogelijk voor de Mostermannen in bijv. Enkhuizen, en Alkmaar: de Amelandse Mostermannen vestigden zich in diverse havens.
Het feit dat in 1721 twee Mostermannen (Cornelis en Claes) "van Ameland" met een vader Jan in Sont geregistreerd worden doet vemoeden dat er al rond 1660 minstens één Jan Mosterman werd geboren en op Ameland een zoon kreeg.
Jan Jans Mosterman oppert dat Cornelis en Claes mogelijk dezelfde persoon zijn op de respectievelijk heen en terugreis. Doorgaans is een Cornelis echter een Kees en een Claes komt van Nicolaas, al kan Kees als Claes zijn verstaan.
Het is in elk geval niet onwaarschijnlijk dat Pieter ook op Ameland werd geboren.
'''Achternamen'''
De meeste mensen op Ameland hadden in die tijd geen achternaam: in de kleine populatie waren voornaam en patroniem voldoende onderscheidend. De enkelingen die wel een achternaam hadden kwamen ofwel van de wal (Metz) waar in de steden meer behoefte was aan een achter- of bijnaam, of ze werden naar hun [[Pier_Mosterman#Beroep|beroep]] genoemd (Bakker, Molenaar, Visser, Kooy/Kooiker).
Valt er op Ameland genoeg mosterd te verkopen voor een [[Pier_Mosterman#Beroep|mosterdman]]?
Pas halverwege de 18e eeuw zie je in de Amelander doopboeken dat de familienamen snel gebruikelijker worden.
Het zou kunnen dat de zeemannen en m.n. schippers, die zich havens moesten laten registreren, meer behoefte hadden aan een achternaam, al zie je in de meeste akten van begin 1700 zeelui met alleen voornaam en patroniem, zo ook bij [https://www.amelanderhistorie.nl/news/lijst-van-amelander-commandeurs-der-walvisvaart/ de commandeurs].
Het kan, dat zeevarende Mostermannen zich vestigden in havensteden en zo de naam over het land verspreidden. Ik ben niet overtuigd.
==Van elders naar Ameland==
Waren er voor die tijd elders al Mostermannen, die zich op Ameland gevestigd kunnen hebben?
Gezocht naar niet Amelandse Moster(t)mannen geboren voor ca. 1750, gerangschikt naar herkomt en verdeeld over generaties.
Was het familie, waar kwamen ze vandaan, zijn ze linken aan Ameland? Tot nu toe niet.
=Generaties en "stambomen" per stad=
Bij het zoeken naar connecties heb gezocht naar personen met de achternaam voor 1700, die vervolgens gegroepeerd per start en ingedeeld in 'generaties'. Die generaties zeggen dan iets over mogelijke familiebanden, en namen en vernoemingen kunnen daar ook aanwijzingen voor geven.
==Amsterdamse "generaties":==
==Amsterdamse "generaties":==
De Amsterdamse akten zijn een stuk beter doorzoekbaar anno 2026. Als ik gevonden personen 'agressief' aan elkaar koppel op basis van patroniem en leeftijd...
De Amsterdamse akten zijn een stuk beter doorzoekbaar anno 2026. Als ik gevonden personen 'agressief' aan elkaar koppel op basis van patroniem en leeftijd...
Regel 145: Regel 10:
* 9-10-[https://amsterdam-city-archives.transkribus.eu/document/1937402/pages/285?t=mosterman 1634 '''Jan Monsterman] x Anneken Baerincx''', index: [https://amsterdam-city-archives.transkribus.eu/document/1937402/pages/308?t=mostermanJan Mosterman] x Anneken Barincx, huwelijkse voorwaarden, folio 14
* 9-10-[https://amsterdam-city-archives.transkribus.eu/document/1937402/pages/285?t=mosterman 1634 '''Jan Monsterman] x Anneken Baerincx''', index: [https://amsterdam-city-archives.transkribus.eu/document/1937402/pages/308?t=mostermanJan Mosterman] x Anneken Barincx, huwelijkse voorwaarden, folio 14


''Jan Dircksz'' en afstammelingen
===De Mosterdman===
====''Jan Dircksz'' en afstammelingen====


* 3-10-[https://amsterdam-city-archives.transkribus.eu/document/1510498/pages/321?t=mosterman 1620 '''Giertien Jan] dochter''', toecomende bruijt, gessisteerd met '''Jan Dircksen Mosterman''' haeren oom wonende bij 't lazarus huijs inde ''Vergulde Mostertpot op de Nieuwe Houtgracht''
* 3-10-[https://amsterdam-city-archives.transkribus.eu/document/1510498/pages/321?t=mosterman 1620 '''Giertien Jan] dochter''', toecomende bruijt, gessisteerd met '''Jan Dircksen Mosterman''' haeren oom wonende bij 't lazarus huijs inde ''Vergulde Mostertpot op de Nieuwe Houtgracht''
Regel 159: Regel 25:
* 21-12-[https://amsterdam-city-archives.transkribus.eu/document/1936821/pages/479?t=mosterman 1645 '''Cornelis Jansz Mosterman'''], koper van een huis op de ''Nieuwe Houtgracht'', ... kinderen en kleinkinderen van Jan Dircksz Mosterman za. [vermoedelijk is Cornelis dan de zoon van Jan Dirxsz]
* 21-12-[https://amsterdam-city-archives.transkribus.eu/document/1936821/pages/479?t=mosterman 1645 '''Cornelis Jansz Mosterman'''], koper van een huis op de ''Nieuwe Houtgracht'', ... kinderen en kleinkinderen van Jan Dircksz Mosterman za. [vermoedelijk is Cornelis dan de zoon van Jan Dirxsz]


Giertien zal niet een dochter van een broer van Jan Dircksz zijn, want die zou dan ook Jan heten. Haar moeder zal een zuster van Jan Dircksz zijn, gehuwd met een Jan.
<pre>
<pre>
             Dirck Mosterman (*c1545)
             Dirck Mosterman (*c1545)
           /              \
           /              \
Jan Dircksz (*1583)          N.N. Dircksdr (*c1575) x Jan
Jan Dircksz (*1583-†c1644)          N.N. Dircksdr (*c1575) x Jan
         x Sijbrech Alberts                        \
         x Sijbrech Alberts                        \
       /      |        |        \                    Giertien Jandr (*c1600)
       /      |        |        \                    Giertien Jandr (*c1600)
Gerbrech  Dirck  Albert Jansz     Cornelis
Albert Jansz Cornelis Jansz  Gerbrech, Willem, Dirck,
                  (†)
(†<1632)                     Brecht, Lijsbeth
                /   |     \
/---------------|---------\
    Jan Alberts  Jacob Alberts Riewert Elbertsz
Jan Alberts  Jacob Alberts Riewert Elbertsz
    (†>1645)    (†>1632<1645)
(†>1645)    (†>1632<1645)
</pre>
</pre>


Voorouders van Roelof Barentsz
====Voorouders van Roelof Barentsz====


* [https://amsterdam-city-archives.transkribus.eu/document/1510600/pages/286?t=mosterman 1627 '''Roelof Barentsz Mosterman''']
* [https://amsterdam-city-archives.transkribus.eu/document/1510600/pages/286?t=mosterman 1627 '''Roelof Barentsz Mosterman''']
Regel 191: Regel 58:
           Volckert Roeloffsen (*1614)
           Volckert Roeloffsen (*1614)
</pre>
</pre>
-----
En dan wordt het interessant, want zowel de nazaten van Jan Dircksz als dei van Sieuwer Bartelsz hebben een link met ''In de Vergulde Mosterdpot'', aan de Nieuwe Houtgracht/Zeedijk. Aangezien die gracht uitkwam (Waterlooplein) op de Zeedijk, kan dat best kloppen. De vraag rijst dan of de mensen naar de plek zijn genoemd of andersom.


* [https://amsterdam-city-archives.transkribus.eu/document/965420/pages/213?t=mosterman 1612], Zeedijk, Vergulde Mosterdpot, Sieuwert Bartelsz Mosterman, Woonde hier ongeveer 40 jaar voor 1652, Akte 22 februari 1652 (getuigenis Aeltgen Sweers)
====In de Vergulde Mosterdpot====
* [https://amsterdam-city-archives.transkribus.eu/document/1510498/pages/321?t=mosterman 1620], Nieuwe Houtgracht, Vergulde Mosterdpot ,Giertien Jans ,Woonde hier bij haar ouders, bij het Lazarushuis, Akte 20 oktober 1620 (huwelijkse voorwaarden Jan Albertsz en Giertien Jans)
En dan wordt het interessant, want zowel de nazaten van Jan Dircksz als die van Sieuwer Bartelsz hebben een link met ''In de Vergulde Mosterdpot'', aan de Nieuwe Houtgracht/Zeedijk. Aangezien die gracht uitkwam (Waterlooplein) op de Zeedijk, kan dat best kloppen. De vraag rijst dan of de mensen naar de plek zijn genoemd of andersom.
* 1630, Zeedijk, Vergulde Mostermolen, Christoffel Clocq, Woonde hier ongeveer 14 jaar voor 1644, Akte 14 november 1644 (geschil Christoffel Clocq en Marritje Pieters)
In elk geval is duidelijk dat 30, 40 jaar voor 1652, Jan Sieuwertsz ''In de Vergulde Mosterdpot'' woonde, en hij dus de vader moet zijn van Giertien Jandochter, die in die tijd nog een kind geweest moet zijn. Als de vader van Jan Dircksz dan een Dirck Bartelsz was, en daarmee een broer van Sieuwert Bartelsz, dan zijn Jan Dircksz en Jan Sieuwertsz neven, en dan is Giertien Jandochter een achternicht van Jan Dircksz. Destijds was het normaal om dan de term oom te gebruiken.
* 1632, Zeedijk, Wijnstock naest de Mosterman, Jan Maes en Trijntje Pieters (wijnkopers), Woonden hier, Akte 17 december 1632 (getuigenis Hilletje Carstens en Willemtje Pieters)
 
* 1664, Zeedijk, Vergulde Mostertpot, Lambert Jansz, Woonde hier in juli 1664, Akte juli 1664 (volmacht Meijndert Jansz aan Huijs Jansz)
<pre>
                                        Bartel Mosterman (*c1515)
                                      /                          \
            Dirck Bartelsz Mosterman (*c1545)                      Sieuwert Bartelsz (*c1530-†<1620)
          /              \                                    /                |                        \
Jan Dircksz (*1583-†c1644)          Jan Sieuwertsz (*c1560-†>1627-<1652)  Barent Sieuwertsen (*1560-†<1627)  Pieter Sieuwertsz (*c1565-†>1627)
        x Sijbrech Alberts        x Annetge Sieuwerts (†>1652)          x Sijtgen Roelofs (†>1627)                              \
      /      |        |        \                              \                    /        |            \                      Jacob? (*c1595)
Cornelis Jansz  Albert Jansz  Gerbrech, Willem, Dirck,  Giertien Jandr  Roelof Barentsz  IJtgen Barents  Aeltien Barents          |
                (†<1632)      Brecht, Lijsbeth          (*c1600)        (*c1590-†>1627)  (*1600)        (*1602)            Pieter Jacobs (*1625)
            /      |      \                                                    |
Jan Alberts  Jacob Alberts Riewert Elbertsz                              Volckert Roeloffsen (*1614)
(†>1645)    (†>1632<1645)
</pre>
 
[https://amsterdam-city-archives.transkribus.eu/document/5450886/pages/236?t=moster%2amolen 1595]
<blockquote>
Item den '''23 augusti 95''' ons voir pieter Jan onsse clerck ende voir
Jans. .//. H?in allens int weeshuys synde, vnd bestorven,
goet haer angecomen is haer bestemoer Aentgen Aens van een
de fe portie van '''een erft huys genamdt de moster molen''' verscenen maij 95
alle ouwe sculden ende restaten Item maij 15 van gelts voir haer
beyden tsamen de priece van ------- 47-9-28
</blockquote>
 
[https://amsterdam-city-archives.transkribus.eu/document/1327152/pages/273?t=zeedij%2a%20moster%2a 1613]
<blockquote>
Item een Rentebrief van vijftich gul. sjrs.
houdende op '''een huys ende erfve opde Zeedijck
de vergulde mosterpot''' verschijnt op meij
losbaer den pen. zestien In hoofsomme 800
Met een transpoort daeraen
</blockquote>
 
[https://amsterdam-city-archives.transkribus.eu/document/965420/pages/213?t=mosterman 1652]
<blockquote>
Op huyden de xxiiije februarij @o 1652
Compareerde voor mij Adriaen lock Nots.
& ipresentie vande nabess. get. D'Eerbaren
Aeltgen Sweers weduwe van Heijnderick
Gerritsz out ontrent lxxviii Jaeren ende
heeft bij ware woorden in praetse ende
onder presentatie van de desole bundel
ten versoecke van '''Annetge Sieuwerts
weduwe van Jan Sieuwertsz zalr.'''
getuijcht verclaert ende geattesteert hoe
waer ende waerachtich is '''dat Sieuwert
Bartelsz Mosterman --- ---- vader
van de voorss. Jan Sieuwertsz in sijn leven
gewoont hebbende op de Zeedijck
men deser stede inde vergulde mostert
Pot nu ontrent veertich Jaeren geleden'''
sonder den precijsen tijt onthouden te
hebben ten behoeve van haer get. voor
De heeren Schepenen deser stede gept.
heeft een rentebrief van ses hondert
gls. hooftsomme en dartich guldens
Jaerlijcxse los rente te lossen met
ses hondert gls. capitael ende '''dat hij
de voorsz. Sieuwert bartelsz voor de
voldoeninge vande voorss. ses hondert
gls. cap: met de rente vandien
verbonden heeft gehadt alle sijn
huijsen ende erven gestaen ende gelegen
op het oude franse padt bij
deser stede''' volgens de rente
brief daer van sijnde daer toe sij
get. haer dienaengaende is refer ende
Vorders verclaert sij get. '''dat de voorss.
Jan Sieuwertsz wetien Jaer
lleate vande voorss. rentebrief
aen haer get. betaelt heeft soo
naer het overlyden vande voorss.
Sieuwert Bartelsz sijn vader'''
ende '''dat de gemelte Jan Sieuwertsz
nu ontrent ses en twintich Jaeren
geleden de hooftsom
ses hondert guldens inde voorss. rentebrief
begraepen aen haer get. mede betaelt
ende afgelost heeft''' ende de voorss.
rentebrief daer van ingetrocken
Alles oprecht Gedaen t Amst. ter
presentie van Gerrit steman ende
Jan de bruijn als get. hyertoe versocht
Aultijm Suorens vandu
D:Steman
Drijn
Quod attestor rogatus
ƒ
A: Lock
Nots. Publ.
1652
</blockquote>
 
[https://amsterdam-city-archives.transkribus.eu/document/701730/pages/73?t=zeedij%2a%20moster%2a 1652]
<blockquote>
    Op huijden '''den eersten martij 1652''' heb ick Gilis Borse-
    laer Openbaer Nots. bijden Provintialen Rad
    in hollt geadmitteert, binnen der stadt Amster-
    dam resideren, mij in presentie vand naerbesz.
    getuijgen, gevonden ende getranspocteert nevens
    '''Eva leuvens, wede. van Jang Claes Hendricxen
    leuwen''' in sijn leven soliciteur hier ter Stede
    ende haer uijt den name van''' Jacob Olden-
    hoven lootgieter, als getrout hebben Jannetje
    Robberts, ende in dier qualite voor hem, ende sijne
    mede erffgenamen van wijlen Robbert har-
    manssen, in sijn leven cleermaecker''', voorgele-
    sen ende geinsinueert tnaervolgen
    Alsoo Claes hendricken leuwen d geinsinueerder
    man za: voor ende uijt den naem van gemaeeme
    eeffgen. vande voorsz. Robbert Harmanssen
    inden Jaere 1643. off daer ontrent, uijt de
    Consignatie deser Stede gelicht ende ontfangen
    heeft, '''de some van twee ende twintich hondert
    sestich gulden, geprocedeert over de cooppen
    van een huijs ende erve, staen opde Zeedijck
    genaemt de mostermolen''', bij de voorsz. gemeene
    erffgen met weetmeesters consent '''vercocht
    aen Adriaen Bruijn vis'', die de voorss. cooppen.
    inde consignatie gebracht hadde: Soo versonckt
    hij insinuant inde voorn. qualite restitutie
    ende betalinge vand voorsz. gelichte ƒ 2260en
    bij fante weijgeringe ofte vertreck vandien
    protesteert hij insinuant van nu voor als
    dan van alle costen schaden ende interesten, daer
    door, ende mits 'top ende onderhouden vande voorsz.
    gelichte pen. alreede gehadt gedaen ende geleden,
    ende noch te hebben doen ende lijden, ten uyteijnde
    toe van saecke v wede: daer beneffens waer
    schouwen, dat hij insinuant genootsaeckt sal
    sijn hier over in rechte te convenieren
    Alle twelcke voorsz. staet de voorsz. Eva
    leuwens voorgelesen sijnde, en wel verstaen
    hebben, seijde, ick wil net antwoorden Aldus
    gedaen binnen Amsterdam present Cornelis
    Janssen kaeijman en benjamijn de la meer
    getuijgen
    G: Borsclaer Nots ub.
</blockquote>
 
 
* [https://amsterdam-city-archives.transkribus.eu/document/1510498/pages/321?t=mosterman 1620]
<blockquote>
    Inden Naeme des heeren Amen Inden Jaere van
    geboorte desselfs ons heeren ende Salichmaecke
    Christij '''duijsent ses hondert ende twintich opde derden
    October''' Compareerden voor mij Palm Oma
    openbaer nots. a ter presentie vande op
    getuigen '''Jan Albertsz warentman toecomen
    bruijdegom''' ter eenre ende '''Giertien Jan
    dochter toecomende bruijt geassisteerd
    Jan Dircksen mosterman haeren oom woonende bij
    t' lazarus huijs inde vergulde mosterpott opde nieuwe
    houtgraft''' Ende verclaerden de voorn. Comparante
    toecomende beddegenoten metten andere te sullen
    aengaende een Christelijck huwelijck mette
    die sij tot onderstant vanden huwelyck sullen Inbrench
    dewelcke gespecificeert sullen werden in seecker
    memoire daeraff bijden anderen te maecken en
    gelieden voorts over beijde sijden dat indien de voor
    Jan Albertsz quaeme te sterven voor Giertien
    sijn toecomende bruijt eijgentlijck hebben ende behoud
    sal alle de goederen die tusschen haer ende de
    voorn. Jan Albertsz in heur gemeene boel
    toverlijden vande voorss. Jan Albertsz bevonden sullen
    metsen werden ende die bij aen was overwinst
    off erffenisse mede verkregen syn hoet soude
    wesen sonder dat sy Giertien Jans in sulcken
    gehouden sal wesen de vrunden off erffgenaemen
    vande voorn. Jan Albertsz ijets daervan wlen
    Ende oft gebeurde dat de voorn. i
    te sterven voor deselve van Albertsz sonder kin
    off kinderen by hem te procreeren naetelaten dan
    Indien gevalle de voorn. Jan Albertsz comen sal
    ter hamen goeden in alle de goederen geen wtges
    dert die tusschen hen beijden inde gemeene boel
    beseten bij toverlijden vande voorn. Giert Jans
    bevonden sal mogen werden nagelaeten te
    mede inde aenwas overwinst ende erffenisse
    staende huwelijck verkreghen Alles sonder archt
    lijst versoeckende etc. Gedaen binnen der voors.
    stede ten woonhuijse mijns notaris ter pntie.
    van hendrick Schaick ende de voorn. Jan Dirck
    als getuigen hiertoe versocht ende gebeden
</blockquote>
 
 
* [1634], Zeedijk, Vergulde Mostermolen, Christoffel Clocq, woonde hier ongeveer 14 jaar voor 1644, akte 14 november 1644 (geschil Christoffel Clocq en Marritje Pieters)
<blockquote>
Op den veertienden Novembris Anno
Sestienhondert vierendartich Heb ick Jan
Versen openbaer Notario tot Aemstelredamme.
Geassisteert mette naergeneemde Getuijgen,
de Versoecke van Christoffel Clocq. Ende metten
selven, mij vervoert ten huijse ende aende Versoone
van Margitje Pieters hr. Inde Lantenier Strate
Ende van wegen als boven., Aende selve Marritje
Pieter dr. gedaen het Versoeck ende de
protestatie hier naer volgende Te weten
Alsoo de Requrent. Omtrent veertien Dagen
geleden, '''t'sijner Woonstede opde Sedijck
daer de vergulde Moster molen uijthanght''', van
haer gerequireerde vast heeft gehuujrt hare
Huijsinge inde Luntenier Straet, daerinne sij
jegenwoordich woont, Ende dit voor den Tijdt
va andersalf Jares, sineguende Alreseptije
laetstleden. Ok hondert Guldens jaerlix
Mits dat sij gereguireerde met ende leneftens' den
Requirent daerinne mede noch metter woon
soude blijven, Ende dat de Requirent. tet
Contirmatie van't selve Contract alrede aende
Gerequireerde Opde hand ende Reeckeninge
vande voorsz. belooffde ende te verschijnen
huijrpenningen bij Antaratie gegeven ende
betaelt heeft de Somme van vijftigh
Guldens Ende bovendien noch tien Guldens
....
</blockquote>
 
* 1632, Zeedijk, Wijnstock naest de Mosterman, Jan Maes en Trijntje Pieters (wijnkopers), woonden hier, akte 17 december 1632 (getuigenis Hilletje Carstens en Willemtje Pieters)
 
[https://amsterdam-city-archives.transkribus.eu/document/1937161/pages/347?t=zeedij%2a%20moster%2a 1664]
<blockquote> Compareerde voor mij Jacob pondt, Nots. pub.
Meijndert Jansz, Caechschipper woonende tot Greningen
Ende heeft inder bester Forma geconstitueert
ende volmachtich gemaeckt sulx doende bij deten Huijs Jansz
Omme uijt zijn Constits.
woonende alhier opt water,
naeme ende van zijnent wege, te eijsschen, vordren, inneg
Ende '''ontfangen van Lambert Jansz woonende alhier
opde Zeedijck inde vergulde mostert poth''' soodanige
tachtien Guldens als de selve Lambert Jansz buijten
Constituants consent ofte bewillinge '''opt
Oostindische huijs alhier''' uijtgrachte van een obligatie
van gelijcke somme bij zijn Constituants neae
Fredrick Hendrick van Groningen die inde Jare
8 Eisestien '''met het schip d'Oliphant van hier gevaren is ne
Oostindien''' ten behoeve van hem Constimuant
hat gepasseert, ende op zijn vertrocke nae de oostindien
onder de voorss. Lambert Jansz gelaten omme aen hem
Constituant als zijnde alsdan tot Groningen:
op zyn Compste alhier ter Stede te behande gen.
van zijn ontfangh Quitantie te passeren ende voornaming
te caveren Ende voorts in omnibus ad lites, als
andersits alles te doen ende te laten dat hij Constituant
prtesent zijnde soude konnen mogen ende behoort te
doe, alwart dat de saecke nader breder ofte
speccaelder bevel dayt voorss. staet requireerde
alles met macht Omme een procureur adsites
tot de uijtvaering ende reehs pleginge in zijne platse
te stellen, Onder verbant ende belofte van rarificatie
als nae Rechten Sonder srande, Gedaen binnen
Present Thomas wtenbogaert ende
Amstelre.
Julij 1664:
</blockquote>
Niet ondenkbaar dat deze Lambert Jansz, wonende in de Vergulde Mosterdpot, een zoon is van de Jan Lambertsz Mosterman, vermeld in 1633.


====Mosterdpotsteeg====
[https://archief.amsterdam/beeldbank/detail/efc4ec29-23b5-ce93-90f1-d5966b14b946 61. Schuytmanssteeg 1625], [https://archief.amsterdam/beeldbank/detail/1f1f79de-b991-c6d4-5fee-b713d574c4fd 142. Schuytmanssteeg 1704] [https://archief.amsterdam/beeldbank/detail/d657c12a-e445-55cd-8a6c-1c6893d789df 170. Mosterdpotsteeg 1737]
[https://amsterdam-city-archives.transkribus.eu/document/1327152/pages/273?t=zeedij%2a%20moster%2a 1613]


-----
-----
Regel 255: Regel 380:
die niet aan de Amelanders te linken zijn.
die niet aan de Amelanders te linken zijn.
Nog een Eva Mosterman weduwe van Evert Veneman.
Nog een Eva Mosterman weduwe van Evert Veneman.
==Alkmaar==
;1550
:Ysbrandt, [https://www.openarch.nl/raa:554ea4f8-e81b-4679-9406-976cc995ec62 Jan]
;1580
:[https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I7079.php Gerret Ysbrandtsz], [https://www.openarch.nl/raa:851e1037-7e90-4af0-8a24-a9fd0dcef19f Jacbob Jansz]
Mogelijk allemaal familie, en, gezien [https://www.openarch.nl/search.php?name=Mosterman+1500-1680&number_show=10&eventplace=Alkmaar&sort=4 de sterfgevallen], misschien een epidemie niet overleefd.
==Enkhuizen==
;1590
:Gerrit
;1620
:Dirckje Gerrits
==Hilversum==
;1640
:[https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I7555.php Willem Mosterman] x Geertie Gerberts
;1670
:[https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I7557.php Jan Willems Mosterman], Hilversum x Geertruij Claesen de Beer
Zie Jan Willems voor speculatie over latere generaties.
In Hilversum bleken een stuk meer Mostermannen voor te komen in het [https://zoeken.archiefgooienvechtstreek.nl/d Archief Gooi en Vechtstreek] dan vindbaar waren via openarchieven.nl. Bovendien kwamen daarin ook [https://amelanders.com/individual.php?pid=I43519&ged=Ameland Bollebackers] voor, ook die zien we als schippers op Ameland.
Toeval? Of is er een verband te vinden. [[Mosterman en Bollebacker in Hilversum]].
==Rotterdam==
;1580
:[https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I7542.php Jan Dircxsz]
;1610
:[https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I7545.php Adriaen Claesz]
:[https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I7548.php Antonis Jans]
:[https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I7544.php Pieter Ariensz]
;1640
:[https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I7550.php Ariaen Ariensz]
:[https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I7154.php Claes Ariensz]
===Zeg ken jij de Mosterdman, Mostertman, Mosterman===
De Rotterdammers lijken rond 1600 behalve patroniem veelal hun beroep te bezigen. Velen waren (de) mosterdman of mostertman (Frans Meurs). Bij sommigen verwordt dat tot de familienaam, en [http://www.stadsarchief.rotterdam.nl/archieven?mistart=0&mivast=184&mizig=365&miadt=184&milang=nl&misort=unitdate%7Casc&miview=ldt&mizk_alle=moster*man* langzaam wordt dat Mosterman] ([https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I7544.phpPieter Ariens]).
Eerder collegae dan familie dus.
''Mostertman, Mosterman, zeeman''
[https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/I7545.php Adriaen Claesz (*±1615)] is zeeman/schipper maar wordt ook mostertman genoemd. Mogelijk was zijn vader Claes dan "van het Gilde" van mosterdmannen. Ze wonen aan de haven, zijn vrouw verkoopt mosterd: Adriaen was "in de clan" getrouwd, zoals destijds gebruikelijk.
Ook zijn zoons (als het zoons waren, niet gewoon matrozen) Ariaen en Claes gaan mee op zee (*1640), en Claes zien we later als schipper Sont passeren. Kan, maar of Claes zoon van Adriaen was weten we niet.
===Allen die zullen te kapen varen, Jan, Pier, Claes en Cornelis===
De vrouw van Adriaen had een vader Jan, waardoor het goed kan dat ze ook een zoon Jan kregen, die miscchien vader was van deze Pier.
En misschien wel dezelfde als de vader van Claes en Cornelis Jansen die Sont aandoen in 1721, die misschien ook wel Pieters vader was.
Dan zijn de Rotterdamse mosterdmannen zeemannen geworden, gaan varen, en heeft er zich één op Ameland gevestigd, waarschijnlijk in de tijd van de 80 jarige oorlog, waar die oorlog op heerlijkheid Ameland misschien wat verder weg leek.
Wie weet.
==Vikingen==
De vroege Mostermannen waren schippers en timmermannen. Mogelijk werd een [[Pier_Mosterman#Zeg_ken_jij_de_Mosterdman.2C_Mostertman.2C_Mosterman|Amelandse voorouder "de Mosterman"]]. Of van alle Jannen of Pieters, was hij degende die ook mosterd maakte. Al heette zijn ouders dan geen mosterdman, al kwamen zijn ouders van het eiland, uiteindelijk kwamen ze van elders.
Hoe en waarvandaan?
Ook zonder boot kon je naar Ameland komen, een aantal mooie verhalen:
* [https://www.amelanderhistorie.nl/products/verbindingen-van-ameland-met-het-vaste-land/ Verbindingen van Ameland met het vaste land]
* [https://www.amelanderhistorie.nl/news/verbindingen-naar-ameland-2-/ Verbindingen naar Ameland]
* [https://www.amelanderhistorie.nl/news/dam-naar-ameland/ Dam naar Ameland]
Nog vroeger kon je lopen naar Ameland, het was ooit zelfs [https://nl.wikipedia.org/wiki/Geschiedenis_van_Nederland#Landschapsvorming geen eiland], al zal zelfs toen de tocht niet gemakkelijk geweest zijn zonder schip. Al in de [https://www.amelanderhistorie.nl/cultuur/ vroege middeleeuwen] werd het bewoond.
Vermoedelijk was het het [https://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Luciavloed#Zuiderzee Sint Luciavloed], op Terschelling de St. Hubertusvloed genoemd, die het gat van de Waddenzee en de Zuiderzee sloeg.
Voor 1250 was het grootste deel van Friesland en Holland [https://nl.wikipedia.org/wiki/Geschiedenis_van_Nederland#Nieuwe_steentijd nat] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Romeinen_in_Friesland#Friese_opstand moerassig]: Nederland werd immers [https://nl.wikipedia.org/wiki/Polder#Polders_in_Nederland veroverd op het water] met dijken en molens. De Friezen bouwden op [https://nl.wikipedia.org/wiki/Terp terpen]. Ook al voor de vloed werd er door de bevolking gewerkt aan een verdedigingslinie tegen de Noormannen (twee Roorda's bouwden een kasteel ergens in 1200?). De Friese gebieden hebben immers een tijd onder het bewind van Vikingkoningen als [https://nl.wikipedia.org/wiki/Rorik Rorik] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Godfried_de_Noorman Godfried] gestaan. Volgens de legendes over [https://nl.wikipedia.org/wiki/Magnus_Forteman Magnus Forteman] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Roorda_van_Genum Roorda van Genum] zouden de Friezen destijd ook [https://nl.wikipedia.org/wiki/Karelsprivilege gevochten] hebben tegen de Saracenen voor Karel de Grote.
In die tijd, toen Nederland/Friesland werd ingelijfd bij het rijk van Karel de Grote, was er nog [https://graafschap-middeleeuwen.nl/joomla/index.php/samenleving/22-gouwen-in-het-nederrijnse-gebied.html geen waddenzee] en waren er nog geen eilanden, al zullen delen enkel per boot bereikbaar geweest zijn.
De [https://nl.wikipedia.org/wiki/Graafschap_Holland#Ontstaansgeschiedenis graven van Holland] kwamen voort uit de graven van Holland en Friesland, en uit de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Geschiedenis_van_Friesland#Vroege_middeleeuwen graven en koningen van Friesland]. Het [https://nl.wikipedia.org/wiki/Huis_Egmont#Oorsprong Huis van Egmond] speelt daarin een belangrijke rol (welke?). Zowel het [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/rel/I13017/I19347 huis Van Egmond] als het [https://www.genealogieonline.nl/genealogie-van-der-ploeg-mosterman/rel/I13017/I4947 Huis van Holland] voeren, naar eigen zeggen, terug op koning Radboud I. De [http://www.egmont-herenengraven.nl/egmondlowres.pdf eigen geschiedschrijving] van het geslacht van Egmond beschrijft, wellicht niet waarheidsgetrouw, de vroege Friese (Nederlandse) geschiedenis.
Het is zeer voorstelbaar dat de Friezen en de Deense "vikingen" culturele overeenkomsten hadden en zelfs afstamming deelden.
Zo staat op p62 beschreven dat [https://nl.wikipedia.org/wiki/Radboud_(koning) koning Radboud] een Fostatempel op Ameland in ere hersteld. De veerdienst tussen Ameland en Holwerd heeft in 2018 een [https://nl.wikipedia.org/wiki/Fostaborg_(schip) schip naar Fosta] vernoemd.
Dat was dus nog voor [https://nl.wikipedia.org/wiki/Kerstening_van_de_Friezen de kerstening], toen nog goden aanbeden werden die waarschijnlijk veel weg hadden van de Germaanse en Noorse goden.
Fosta zou dezelfde godin zijn als [https://nl.wikipedia.org/wiki/Fosite Fosite of Forsete], afkomstig uit de Noorse mythologie en gebaseerd zijn op de Griekse god Poseidon.
Op p65 staat beschreven dat [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gundebold Gundebold] of Gondobaldus, kleinzoon van Radboud, een dochter Tecla had die vrouwe was van Ameland, en gehuwd met Hajo Camminga. Volgens sommigen stambomen waren Radboud, zijn zoon en Gondobaldus gehuwd met Deense vikingen.
De naam Camminga komt voor onder de legendarische Potestaten van Friesland ([https://nl.wikipedia.org/wiki/Reinier_Camminga Reinier] [https://nl.wikipedia.org/wiki/Ritske_Jelmera_Cammingha Ritske]), maar ook veel later nog waren zijn [https://nl.wikipedia.org/wiki/Camminghaslot heren van Ameland].
Het is daarmee voorstelbaar dat Ameland, net als de andere waddeneilanden, al in de 6e en 7e eeuw werden bewoond, door "Friezen" een volk verwant aan de Deense vikingen. Dat die daar ook na de Sint Luciavloed in de 13e eeuw, toen het waddeneilanden werden, geschieden van de wal, zijn blijven wonen. Dat zij 1000 jaar lang zeemannen en timmerlieden voortbrachten, en grotendeels zelfvoorziendend leefden van de zee, en handel dreven met andere kuststeden.
Dat Amelanders [https://www.genealogieonline.nl/en/stamboom-boonstra-boven/I2370.php afstammen] van koning Radboud I en [https://en.wikipedia.org/wiki/Ivar_Vidfamne Ivar "Vidfamme" Halfdansson], uit [https://nl.wikipedia.org/wiki/Hervarar_saga Hervarar Saga].
=Beroep=
De meeste eenvoudige verklaring is doorgaans de beste. Mosterdman is beroep. Beroepen worden vaak achternaam.
Een mosterdman zul je vooral in grote steden hebben, en niet op Ameland want hoeveel potje mosterd kun je slijten op Ameland begin 1700? Daarop baseerdede ik de hypothese dat de Rotterdamse Moster(d)mannen op Ameland terecht kwamen.
Wat blijkt... misschien waren er toch [https://www.amelanderhistorie.nl/news/koren-en-mosterdmolen-de-verwachting-op-ameland/ mosterdmannen op Ameland]:
<blockquote>In het ‘Register der patentschuldigen in de gemeente Ameland’ uit 1859 tot 1868 lezen we dat er jaarlijks aan vier tot vijf hand-mosterd-molenaars (patent)recht werd verleend om dit vak uit te oefenen en de mosterd te verkopen. Ook werd er in Hollum in 1849 een mosterdmolen gebouwd, waaraan later toestemming werd verleend om granen te malen. Deze molen stond op het dak van een schuur aan de noordkant van het dorp niet ver van ‘De Verwachting’ Het is verder opvallend dat alleen in het dorp Hollum patenten werden verleend aan hand-mosterdmolenaars, in de drie andere dorpen worden ze niet vermeld. Alhoewel daar geen duidelijke aanwijzingen voor te vinden zijn, mogen we er vanuit gaan dat er in het verleden mosterdzaad op Ameland werd verbouwd. Naar mijn mening zal dit, gezien de patentrechten, hoofdzakelijk op het westelijke deel van het eiland hebben plaatsgevonden.</blockquote>
Dan zal er toch aardig wat mosterdzaad verbouwd zijn, import ligt niet voor de hand. Dan zal niet in 1840 het eerst veldje zijn ingezaaid, en werd er "al langer" mosterdzaad verbouwd en vermalen. Dat zal dan niet uitsluitend voor eigen consumptie geweest zijn, maar er zal in Amsterdam toch zeker een markt voor geweest zijn, en elke export mogelijkheid was natuurlijk welkom op een eiland, dat voor veel zaken van import afhankelijk is.
Mogelijk werd er al ver voor 1849 mosterdzaad verbouwd en vermalen, en vindt de naam daar zijn oorsprong.
Dan waren er dus ook... mosterdmalers, mosterdmolenaars, mosterdhandelaars.
Het zou kunnen dat er dan vroeg in 1680 al Moster(d)mannen waren, die mogelijk zelfs hun Amelandse mosterd in Amsterdam aan de man brachten.
Op zoek naar [https://www.smulweb.nl/blog/tonia/718/de-geschiedenis-van-de-mosterd meer over Amelander mosterd(zaad)].
<blockquote>"Eeuwenlang groeide het aantal regels voor het maken van mosterd. Vervuiling bleef tot het midden van de zestiende eeuw een groot probleem, toen regels werden vastgesteld dat alle materialen die nodig waren voor het produceren van mosterd schoon moesten zijn. In 1658 kwamen er regels die de mosterdproducenten moesten beschermen, en werd het een overtreding als je zomaar mosterd maakte.
Ondanks de wijdverbreide acceptatie van mosterd en de regels voor de produktie, verminderde de populariteit in het begin van de achttiende eeuw. In Parijs werden er nog goede zaken gedaan, maar over het algemeen was de interesse verdwenen, deels door de nieuwe specerijen die beschikbaar kwamen uit Amerika en het Verre Oosten. De markt herstelde zich en de stad Dijon werd de mosted-hoofdstad toen in 1856 Jean Naigeon de azijn verving door ver jus (het sap van onrijpe druiven)."</blockquote>
Het herstel van de populariteit van mosterd valt ruwweg samen met de bouw van de molen in 1849.
Vanaf 1658 moest je dus als "mosterdman" worden aangewezen om mosterd te mogen maken, een halve eeuw later zakte de vraag in, daalde prijs en waren er ongetwijfeld mosterdmannen die iets anders voor de kost moeten gaan doen.
Misschien was Pieter wel de laatste mosterdman, net als zijn vader voor hem, en gingen zijn broers varen.
De naam komt al een eeuw eerder voor. In grote steden, waar je de kost kon verdienen als mosterdman. Door de wet moesten er opeens overal mosterdmannen worden aangewezen, ook in kleinere gemeenschappen. Dan zou het dus goed kunnen dat de vader van Pier, ergens rond 1660 geboren, de mosterdman werd, of misschien zijn vader, rond 1630 geboren en in 1658 oud genoeg om mosterdman te worden.
Het [https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/zoekhulpen/grafelijkheidsrekenkamer-windrechten Grafelijkheidsrekenkamer: Windrechten] vermeldt een Cornelis Abrahamsz. Backer die in 1723 het recht krijgt om een mosterdmolen te bouwen in Krommenie. Geen molen gevonden op ''Ameland, Amelant, Nes, Hollum, Holm, Ballum, Balm''. Het kan dat er "met de hand" werd gemalen (hand-mosterd-molenaars), en dat die molens niet met windkracht werden aangedreven, maar letterlijk met de hand of bijv. met een paard, ezel, os etc.
Het kan goed dat e.e.a. niet op grote schaal gebeurde, en dat het geen voltijd beroep was, er werd een paar keer per jaar een tonnetje gemaakt, en daar kon het dorp dan mee vooruit.
=Noten=
<references />

Versie van 8 jul 2026 20:31

Amsterdamse "generaties":

De Amsterdamse akten zijn een stuk beter doorzoekbaar anno 2026. Als ik gevonden personen 'agressief' aan elkaar koppel op basis van patroniem en leeftijd...

Vroege Pieter' en Jan. De naam Lambert komt voor onder Mostermannen in Laren en Hilversum.

De Mosterdman

Jan Dircksz en afstammelingen

Giertien zal niet een dochter van een broer van Jan Dircksz zijn, want die zou dan ook Jan heten. Haar moeder zal een zuster van Jan Dircksz zijn, gehuwd met een Jan. 

            Dirck Mosterman (*c1545)
           /               \
Jan Dircksz (*1583-†c1644)          N.N. Dircksdr (*c1575) x Jan
         x Sijbrech Alberts                        \
      /      |        |        \                    Giertien Jandr (*c1600)
Albert Jansz  Cornelis Jansz  Gerbrech, Willem, Dirck,
(†<1632)                      Brecht, Lijsbeth
 /---------------|---------\
Jan Alberts  Jacob Alberts Riewert Elbertsz
(†>1645)    (†>1632<1645)

Voorouders van Roelof Barentsz

                                 Sieuwert Bartelsz (*c1530-†<1620)
                               /                 |                      \
Jan Sieuwertsz (*c1560-†>1627-<1652)  Barent Sieuwertsen (*1560-†<1627)  Pieter Sieuwertsz (*c1565-†>1627)
x Annetge Sieuwerts (†>1652)          x Sijtgen Roelofs (†>1627)                               \
                                   /             |             \                                Jacob? (*c1595)
        Roelof Barentsz (*c1590-†>1627)  IJtgen Barents (*1600)   Aeltien Barents (*1602)         |
                    |                                                                        Pieter Jacobs (*1625)
          Volckert Roeloffsen (*1614)

In de Vergulde Mosterdpot

En dan wordt het interessant, want zowel de nazaten van Jan Dircksz als die van Sieuwer Bartelsz hebben een link met In de Vergulde Mosterdpot, aan de Nieuwe Houtgracht/Zeedijk. Aangezien die gracht uitkwam (Waterlooplein) op de Zeedijk, kan dat best kloppen. De vraag rijst dan of de mensen naar de plek zijn genoemd of andersom. In elk geval is duidelijk dat 30, 40 jaar voor 1652, Jan Sieuwertsz In de Vergulde Mosterdpot woonde, en hij dus de vader moet zijn van Giertien Jandochter, die in die tijd nog een kind geweest moet zijn. Als de vader van Jan Dircksz dan een Dirck Bartelsz was, en daarmee een broer van Sieuwert Bartelsz, dan zijn Jan Dircksz en Jan Sieuwertsz neven, en dan is Giertien Jandochter een achternicht van Jan Dircksz. Destijds was het normaal om dan de term oom te gebruiken. 

                                         Bartel Mosterman (*c1515)
                                       /                           \
            Dirck Bartelsz Mosterman (*c1545)                       Sieuwert Bartelsz (*c1530-†<1620)
           /               \                                    /                 |                         \
Jan Dircksz (*1583-†c1644)          Jan Sieuwertsz (*c1560-†>1627-<1652)  Barent Sieuwertsen (*1560-†<1627)  Pieter Sieuwertsz (*c1565-†>1627)
         x Sijbrech Alberts         x Annetge Sieuwerts (†>1652)          x Sijtgen Roelofs (†>1627)                               \
      /      |        |        \                              \                     /        |            \                      Jacob? (*c1595)
Cornelis Jansz  Albert Jansz  Gerbrech, Willem, Dirck,   Giertien Jandr   Roelof Barentsz   IJtgen Barents  Aeltien Barents          |
                (†<1632)      Brecht, Lijsbeth           (*c1600)         (*c1590-†>1627)   (*1600)         (*1602)             Pieter Jacobs (*1625)
            /       |      \                                                     |
Jan Alberts  Jacob Alberts Riewert Elbertsz                               Volckert Roeloffsen (*1614)
(†>1645)    (†>1632<1645)

1595

Item den 23 augusti 95 ons voir pieter Jan onsse clerck ende voir Jans. .//. H?in allens int weeshuys synde, vnd bestorven, goet haer angecomen is haer bestemoer Aentgen Aens van een de fe portie van een erft huys genamdt de moster molen verscenen maij 95 alle ouwe sculden ende restaten Item maij 15 van gelts voir haer beyden tsamen de priece van ------- 47-9-28

1613

Item een Rentebrief van vijftich gul. sjrs. houdende op een huys ende erfve opde Zeedijck de vergulde mosterpot verschijnt op meij losbaer den pen. zestien In hoofsomme 800 Met een transpoort daeraen

1652

Op huyden de xxiiije februarij @o 1652 Compareerde voor mij Adriaen lock Nots. & ipresentie vande nabess. get. D'Eerbaren Aeltgen Sweers weduwe van Heijnderick Gerritsz out ontrent lxxviii Jaeren ende heeft bij ware woorden in praetse ende onder presentatie van de desole bundel ten versoecke van Annetge Sieuwerts weduwe van Jan Sieuwertsz zalr. getuijcht verclaert ende geattesteert hoe waer ende waerachtich is dat Sieuwert Bartelsz Mosterman --- ---- vader van de voorss. Jan Sieuwertsz in sijn leven gewoont hebbende op de Zeedijck men deser stede inde vergulde mostert Pot nu ontrent veertich Jaeren geleden sonder den precijsen tijt onthouden te hebben ten behoeve van haer get. voor De heeren Schepenen deser stede gept. heeft een rentebrief van ses hondert gls. hooftsomme en dartich guldens Jaerlijcxse los rente te lossen met ses hondert gls. capitael ende dat hij de voorsz. Sieuwert bartelsz voor de voldoeninge vande voorss. ses hondert gls. cap: met de rente vandien verbonden heeft gehadt alle sijn huijsen ende erven gestaen ende gelegen op het oude franse padt bij deser stede volgens de rente brief daer van sijnde daer toe sij get. haer dienaengaende is refer ende Vorders verclaert sij get. dat de voorss. Jan Sieuwertsz wetien Jaer lleate vande voorss. rentebrief aen haer get. betaelt heeft soo naer het overlyden vande voorss. Sieuwert Bartelsz sijn vader ende dat de gemelte Jan Sieuwertsz nu ontrent ses en twintich Jaeren geleden de hooftsom ses hondert guldens inde voorss. rentebrief begraepen aen haer get. mede betaelt ende afgelost heeft ende de voorss. rentebrief daer van ingetrocken Alles oprecht Gedaen t Amst. ter presentie van Gerrit steman ende Jan de bruijn als get. hyertoe versocht Aultijm Suorens vandu D:Steman Drijn Quod attestor rogatus ƒ A: Lock Nots. Publ. 1652

1652

Op huijden den eersten martij 1652 heb ick Gilis Borse- laer Openbaer Nots. bijden Provintialen Rad in hollt geadmitteert, binnen der stadt Amster- dam resideren, mij in presentie vand naerbesz. getuijgen, gevonden ende getranspocteert nevens Eva leuvens, wede. van Jang Claes Hendricxen leuwen in sijn leven soliciteur hier ter Stede ende haer uijt den name van Jacob Olden- hoven lootgieter, als getrout hebben Jannetje Robberts, ende in dier qualite voor hem, ende sijne mede erffgenamen van wijlen Robbert har- manssen, in sijn leven cleermaecker, voorgele- sen ende geinsinueert tnaervolgen Alsoo Claes hendricken leuwen d geinsinueerder man za: voor ende uijt den naem van gemaeeme eeffgen. vande voorsz. Robbert Harmanssen inden Jaere 1643. off daer ontrent, uijt de Consignatie deser Stede gelicht ende ontfangen heeft, de some van twee ende twintich hondert sestich gulden, geprocedeert over de cooppen van een huijs ende erve, staen opde Zeedijck genaemt de mostermolen, bij de voorsz. gemeene erffgen met weetmeesters consent vercocht aen Adriaen Bruijn vis, die de voorss. cooppen. inde consignatie gebracht hadde: Soo versonckt hij insinuant inde voorn. qualite restitutie ende betalinge vand voorsz. gelichte ƒ 2260en bij fante weijgeringe ofte vertreck vandien protesteert hij insinuant van nu voor als dan van alle costen schaden ende interesten, daer door, ende mits 'top ende onderhouden vande voorsz. gelichte pen. alreede gehadt gedaen ende geleden, ende noch te hebben doen ende lijden, ten uyteijnde toe van saecke v wede: daer beneffens waer schouwen, dat hij insinuant genootsaeckt sal sijn hier over in rechte te convenieren Alle twelcke voorsz. staet de voorsz. Eva leuwens voorgelesen sijnde, en wel verstaen hebben, seijde, ick wil net antwoorden Aldus gedaen binnen Amsterdam present Cornelis Janssen kaeijman en benjamijn de la meer getuijgen G: Borsclaer Nots ub.


Inden Naeme des heeren Amen Inden Jaere van geboorte desselfs ons heeren ende Salichmaecke Christij duijsent ses hondert ende twintich opde derden October Compareerden voor mij Palm Oma openbaer nots. a ter presentie vande op getuigen Jan Albertsz warentman toecomen bruijdegom ter eenre ende Giertien Jan dochter toecomende bruijt geassisteerd Jan Dircksen mosterman haeren oom woonende bij t' lazarus huijs inde vergulde mosterpott opde nieuwe houtgraft Ende verclaerden de voorn. Comparante toecomende beddegenoten metten andere te sullen aengaende een Christelijck huwelijck mette die sij tot onderstant vanden huwelyck sullen Inbrench dewelcke gespecificeert sullen werden in seecker memoire daeraff bijden anderen te maecken en gelieden voorts over beijde sijden dat indien de voor Jan Albertsz quaeme te sterven voor Giertien sijn toecomende bruijt eijgentlijck hebben ende behoud sal alle de goederen die tusschen haer ende de voorn. Jan Albertsz in heur gemeene boel toverlijden vande voorss. Jan Albertsz bevonden sullen metsen werden ende die bij aen was overwinst off erffenisse mede verkregen syn hoet soude wesen sonder dat sy Giertien Jans in sulcken gehouden sal wesen de vrunden off erffgenaemen vande voorn. Jan Albertsz ijets daervan wlen Ende oft gebeurde dat de voorn. i te sterven voor deselve van Albertsz sonder kin off kinderen by hem te procreeren naetelaten dan Indien gevalle de voorn. Jan Albertsz comen sal ter hamen goeden in alle de goederen geen wtges dert die tusschen hen beijden inde gemeene boel beseten bij toverlijden vande voorn. Giert Jans bevonden sal mogen werden nagelaeten te mede inde aenwas overwinst ende erffenisse staende huwelijck verkreghen Alles sonder archt lijst versoeckende etc. Gedaen binnen der voors. stede ten woonhuijse mijns notaris ter pntie. van hendrick Schaick ende de voorn. Jan Dirck als getuigen hiertoe versocht ende gebeden


  • [1634], Zeedijk, Vergulde Mostermolen, Christoffel Clocq, woonde hier ongeveer 14 jaar voor 1644, akte 14 november 1644 (geschil Christoffel Clocq en Marritje Pieters)

Op den veertienden Novembris Anno Sestienhondert vierendartich Heb ick Jan Versen openbaer Notario tot Aemstelredamme. Geassisteert mette naergeneemde Getuijgen, de Versoecke van Christoffel Clocq. Ende metten selven, mij vervoert ten huijse ende aende Versoone van Margitje Pieters hr. Inde Lantenier Strate Ende van wegen als boven., Aende selve Marritje Pieter dr. gedaen het Versoeck ende de protestatie hier naer volgende Te weten Alsoo de Requrent. Omtrent veertien Dagen geleden, t'sijner Woonstede opde Sedijck daer de vergulde Moster molen uijthanght, van haer gerequireerde vast heeft gehuujrt hare Huijsinge inde Luntenier Straet, daerinne sij jegenwoordich woont, Ende dit voor den Tijdt va andersalf Jares, sineguende Alreseptije laetstleden. Ok hondert Guldens jaerlix Mits dat sij gereguireerde met ende leneftens' den Requirent daerinne mede noch metter woon soude blijven, Ende dat de Requirent. tet Contirmatie van't selve Contract alrede aende Gerequireerde Opde hand ende Reeckeninge vande voorsz. belooffde ende te verschijnen huijrpenningen bij Antaratie gegeven ende betaelt heeft de Somme van vijftigh Guldens Ende bovendien noch tien Guldens ....

  • 1632, Zeedijk, Wijnstock naest de Mosterman, Jan Maes en Trijntje Pieters (wijnkopers), woonden hier, akte 17 december 1632 (getuigenis Hilletje Carstens en Willemtje Pieters)

1664

Compareerde voor mij Jacob pondt, Nots. pub.

Meijndert Jansz, Caechschipper woonende tot Greningen Ende heeft inder bester Forma geconstitueert ende volmachtich gemaeckt sulx doende bij deten Huijs Jansz Omme uijt zijn Constits. woonende alhier opt water, naeme ende van zijnent wege, te eijsschen, vordren, inneg Ende ontfangen van Lambert Jansz woonende alhier opde Zeedijck inde vergulde mostert poth soodanige tachtien Guldens als de selve Lambert Jansz buijten Constituants consent ofte bewillinge opt Oostindische huijs alhier uijtgrachte van een obligatie van gelijcke somme bij zijn Constituants neae Fredrick Hendrick van Groningen die inde Jare 8 Eisestien met het schip d'Oliphant van hier gevaren is ne Oostindien ten behoeve van hem Constimuant hat gepasseert, ende op zijn vertrocke nae de oostindien onder de voorss. Lambert Jansz gelaten omme aen hem Constituant als zijnde alsdan tot Groningen: op zyn Compste alhier ter Stede te behande gen. van zijn ontfangh Quitantie te passeren ende voornaming te caveren Ende voorts in omnibus ad lites, als andersits alles te doen ende te laten dat hij Constituant prtesent zijnde soude konnen mogen ende behoort te doe, alwart dat de saecke nader breder ofte speccaelder bevel dayt voorss. staet requireerde alles met macht Omme een procureur adsites tot de uijtvaering ende reehs pleginge in zijne platse te stellen, Onder verbant ende belofte van rarificatie als nae Rechten Sonder srande, Gedaen binnen Present Thomas wtenbogaert ende Amstelre. Julij 1664:

Niet ondenkbaar dat deze Lambert Jansz, wonende in de Vergulde Mosterdpot, een zoon is van de Jan Lambertsz Mosterman, vermeld in 1633.

Mosterdpotsteeg

61. Schuytmanssteeg 1625, 142. Schuytmanssteeg 1704 170. Mosterdpotsteeg 1737 1613

1550
Barent
Jan Dircxs
1580
Roeloff Barentsz, zusters Aeltien en IJtgen
Dirck Jans
1610
Jan
Ian Pieters, vlotschuitvoerder en nachtwerker, mogelijk dezelfde als ^^
Gijsbert
1640
Mariecken
Jan Hansz (MosterTman)
Dirck Gijsbertse
1670
Jan Dircx
1700
Pier/Pieter
1730
Jan Pieters
Jan, Jurriaen
Eerdewijn
1760
Pieter Jans
Gerrit Hendriks
Hermanus
1790
Gerrit

Pieter, Jan Pieters en Pieter Jans lijken Amelandse Mostermannen te zijn, een link met andere Amsterdammers is niet gevonden.

Jurriaen en Gerrit Hendriks waren neven en kwamen net als Hermanus uit Gehrden, Hannover. Gerrit (1783) was een zoon van Gerrit Hendrik. Jan Mosterman uit Osnabrugge met Barendiena Smit blijkt een broer van Jurriaen en kwam mogelijk ook uit Gehrden. 28-10-1896 Anna Elisabeth Alexandrina Mosterman, Heerengracht h 252, 73 jaar, geboren te Batavia, dochter van Gerrit en Gesina Jagers. De vader van Gerrit, Gerrit Hendrik kwam uit Geerden.

Was vermoedelijk een zoon van Jan die ook voor de VOC voer (1743, 1745), hij kwam uit Gheerden.


Er lijken dan nog drie "lijnen",

  1. Barent, Roeloff;
  2. Gijsbert, Dirck, Jan; en
  3. Jan, Mariecken

die niet aan de Amelanders te linken zijn. Nog een Eva Mosterman weduwe van Evert Veneman.

Overgenomen van "https://wiki.nvdp.net/wiki/index.php?title=Pier_Mosterman&oldid=14188"